ፌርማታ

የኢትዮጵያ ጥሪ

ቀና ይበል ጥቁር ፊታችሁ

አበሾች ይብራ ገፃችሁ

የሳባ ኩሩ ዘር ናችሁ

ይልቃል መሠረታችሁ

ከፍታው የተራራችሁ

የጀግና መጠለያችሁ

ጥላነው ኩሩ ልባችሁ

በቋሚ ጀግንነት እውነት

በእናንተ መስዋዕትነት

መላው ጥቁር ዘር ይኰራል

ይገዝፋል ዓይኑ ይበራል

የሳባ ዘሯ ይጣራል

አፍሪካን ተነሱ! ይላል

የእማማ የኢትዮጵያ አፈር

ነፃ ነው የአበሻ ምድር

አፍሪኮች ተነሱ! ጽኑ!

ነፃ ሰው . . . ነፃ ሰው ሁኑ!

የጥቁር ዜጐች በሙሉ

ተነሱ ነፃነት በሉ!

ላንግስቶን ሁግሄስ ‹‹ዘ ኮል ኦፍ ኢትዮጵያ›› -

ትርጉም - ዓለም ፀሐይ ወዳጆ፤ የማታ እንጀራ (2002)

***

ፉዞ! ፉዞ!

በሃያ አምስት ዓመት ዕድሜው ሽበት ወሮታል፡፡ ወጣት እንጂ አዛውንት አለመሆኑ ግን ከፊቱ ወዝ ይታወቃል፡፡ አይናገርም፤ አይጋገርም፡፡ ብቻውን መንገድ ለመንገድ ሲንከራተት ይውላል፡፡ ሲደክመው ካገኘው ሻይ ቤት ገብቶ ሻይ ያዛል፡፡ እስመጣለት ድረስ ፊቱን በመዳፉ ያሻሸዋል፡፡

ዓይኖቹን በጣቶቹ ጫፍ ጫን ጫን ይላቸዋል፤ እንቅልፉ መጥቶ ለመንቃት እንደፈለገ ሁሉ፡፡ በእውነቱ ከሆነ ሁልጊዜም ቢሆን በእንቅልፍ መሰል ሰመመን ውስጥ የሚኖር ይመስላል፡፡ ዓይቹ ውጫዊ ነገር የሚያዩ ቢመስሉም ውጫዊ ነገር አያዩም፡፡ ዘወትር የሚመለከቱት ወደ ውስጥ ነው፤ ወደ አእምሮው ውስጥ፤ ወደ ሕሊናው ውስጥ፤ በአጠቃላይ ወደ ሕይወቱ ውስጥ፡፡

በሰው መሀል ቢሆንም እንኳ ዘወትር ብቸኛ ነው፡፡ ሻይ ቤት በሚገባበት ጊዜ አሳላፊው ወይም አሳላፊዋ ሲመጡ ‹‹ሻይ›› ከማለት በስተቀር ሌላ ቃል አይተነፍስም፤ በውስጣዊ ሕይወቱ ሰምጦ ስለሚቀር፡፡

ሻይ ቤት ውስጥ ያገኙትና ከሱ ራቅ ብለው የተቀመጡት ሁለት ሰዎች ስለሱ ያወሩ ጀመር፤ አንድ ቀን፤

‹‹ታውቀው የለም?››

‹‹ማንን?››

‹‹ያን ወጣት አዛውንት…. ወይንስ አዛውንቱ ወጣት ልበለው? ለወሬ የማያመች አሳዛኝ ሰው! አሁን ማን ይሙት በሀያ አምስት ዓመት ዕድው ሽበት ያበቀለ ሌላ ሰው ታውቃለህ?››

‹‹ኦ! እሱን ማለትህ ነው! ለመሆኑ ስለሱ የሚወራው እውነት ነው እንዴ?››

‹‹ስለሱኮ ብዙ ነገር ይወራል፡፡ የትኛውን ማለትህ ነው?››

‹‹ከዚህ ያደረሰው የሴት ፍቅር ነው የሚባለው፡፡››

‹‹እውነት ነው እንጂ! እኔኮ ደህና አድርጌ አውቀዋለሁ፡፡ መምህር ነበር፡፡ እንዴት ያለ ደስተኛ ሰው ነበር መሰለህ ሳቂታ… ተጫዋች! በዚያ ላይ ለሴት የማይንበረከክ ኩሩ ወጣት ነበር፡፡ በኋላ ጣለበትና አንዷን ተማሪ ወድዶ ቁጭ! እሷ ደሞ የሰጥጣን ቁራጭ ነች…. ክልፍልፍ፡፡ አልፈልግህም አለችው፡፡ የወንድ ልጅ ኩራቱን ሰበረችበት፡፡ ከዚያ ወዲያ ሰው ለመሆን አልቻለም፡፡ እምቢ አልፈልግህም ስትለው የዓለም ፍጻሜ የደረሰ መሰለውው፡››

‹‹ደካማ ሰው መሆን አለበት!››

‹‹እንዴት?››

‹‹አንዲት ሴት ልጅ አልፈልግህም ብትለው ሌላ ሴት ልጅ አይፈልግም ኖሯል? እንዴት የዓለም ፍጻሜ የደረሰ ይመስለዋል? በጣም ደካማ ሰው መሆን አለበት፡፡››

‹‹ኧረ አይጣል በል! ከጣለኮ ይኸው ነው! ፉዞ ሆኖ መቅረት!››

‹‹ፉዞ! ፉዞ!››

ሳህለሥላሴ ብርሃነማርያም ‹‹ሽኩቻ›› (1987)

****

20 ጠንቋዮች የማታለያ ዕቃቸውን ለገበሬ ማኅበራት አስረከቡ

በኅብረተሰባዊት ኢትዮጵያ፣ ሳይሠሩ እያታለሉ መኖር የማይቻል መሆኑን የተገነዘቡት በደብረ ማርቆስ አውራጃ በባሶ ሊበን ወረዳ ውስጥ የሚኖሩ ጠንቋዮች፣ ለማታለያ ይጠቀሙባቸው የነበረውን ልዩ ልዩ ዕቃዎች ሰሞኑን በአቅራቢያቸው ለሚገኙት የገበሬ ማኅበራት አስረክበዋል፡፡

በጥንቆላ ተግባር ተሰማርተው ለብዙ ዓመታት የቆዩት እነዚሁ ሰዎች ይጠቀሙባቸው የነበሩትን የመጠንቆያ መሣሪያዎቻቸውን ለገበሬ ማኅበራት ባስረከቡበት ወቅት፣ ወደፊት ይህን በመሰለው አስነዋሪ ድርጊት የማይሰማሩ መሆናቸውን ከማረጋገጣቸውም በላይ ከኅብረተሰቡ ጋር ተባብረው፣ አርሰውና ቆፍረው ለመብላት መነሳታቸውን አረጋግጠዋል፡፡

  • አዲስ ዘመን ጋዜጣ (ታኅሣሥ 1 ቀን 1969)

*******

ያልተለመደ የተማሪዎች የቤት ሥራ

ተማሪዎች ዓርብ በመጣ ቁጥር በዕረፍት ቀናቸው የሚሠሩት የቤት ሥራ ተሸክመው መመለሳቸው የተለመደ ነው፡፡ በተለይ ሰኞ ፈተና የሚኖራቸው ከሆነ ቅዳሜና እሑድን እንዲያጠኑ፣ የተማሩትን እንዲከልሱ በማሰብ ብዙ የቤት ሥራ መስጠት በመምህራን የተለመደ ነው፡፡

ሐፍንግተን ፖስት እንደዘገበው፣ በኢንግላንድ የበክልበሪ ቤተክርስቲያን የመጀመርያ ደረጃ ትምህርት ቤት የ10 እና የ11 ዓመት ልጆችን የምታስተምረው ጄኒ ቶም ለተማሪዎቿ ለየት ያለ የቤት ሥራ ሰጥታለች፡፡

ለተማሪዎቿ የሰጠችው የቤት ሥራ ቅዳሜና እሑድን አይስክሬም በመብላት፣ መጽሐፍ በማንበብ፣ ቴሌቪዥን በመመልከት፣ ጓደኞቻቸውን በመጎብኘት፣ በማብሰልና ውጭ ወጥተው በመጫወት እንዲያሳልፉ ነው፡፡

ለቤተሰብ በላከችው ማስታወሻም በተለይ ማጥናት እንደሌለባቸው አጽንኦት ሰጥታለች፡፡ ለቤተሰብ የላከችው ማስታወሻ በማኅበራዊ ድረ ገጾች መለቀቁ፣ ለመምህሪቷ አድናቆትን አትርፎላታል፡፡ ብዙዎችም አድንቀዋታል፡፡

******

የሠልፊው ጣጣ

ከጥቂት ቀናት በፊት ፖርቱጋል ሌዝበን ውስጥ ሆነ ብሎ ሮይተርስ የዘገበው ነው፡፡ ፖርቱጋል ውስጥ ጥበቃ የሚደረግለትና በብዙዎች የሚጎበኝ ሥፍራ ነው፡፡ የ16ኛው ምእት ዓመት የፖርቱጋል ንጉሥ ሐውልት የሚገኝበት ነው፡፡ ቦታው ከጎብኚዎች መካከል አንዱ ባለፈው ሳምንት 126 ዓመት ካስቆጠረው ከንጉሡ ሐውልት ጋር ራሱን ፎቶ አነሳለሁ ሲል ሐውልቱ መሬት ወርዶ ተከስክሷል፡፡

ይህን የንጉሥ ሴባስቲያኦን ሐውልት በድንገት የከሰከሰው ሰው ወዲያው ከአካባቢው ቢሰወርም በመጨረሻ ፖሊስ ተከታትሎ ይዞታል፡፡ ሐውልቱ እ.ኤ.አ. በ1890 የተሠራ ሲሆን፣ ንጉሥ ሴባስቲያኦ አገሪቱን ከ1557 እስከ 1578 አገሪቱን ገዝቷል፡፡ በፖርቱጋል ታሪክ ንጉሡ በአሳዛኝ ሁኔታ ነው የሚታወሰው፡፡ ምክንያቱም ሕይወቱ ያለፈው በ24 ዓመቱ ጦር ሜዳ ላይ ነውና፡፡

********

31 ጣቶች ያሉት ሕፃን

የሦስት ወሩ ሕፃን 16 እግርና 15 የእጅ ጣቶች ይዞ መወለዱን ቻይናውያን ወላጆቹ ማስታወቃቸውን ዴይሊስታር ዘግቧል፡፡

ሆንግ ሆንግ የተባለው ሕፃን 31 ጣቶች ይዞ መለወዱን ተከትሎ፣ አባቱ ዙዎ ቺንግሊን፣ እናቱ በእጆቿና በእግሮቿ ላይ አንድ አንድ ተጨማሪ ጣቶች ስላሏት ልጃቸውም ይወርስ ይሆን በሚል ሥጋት ውስጥ እንደነበሩ ተናግሯል፡፡

የሆንግ እናት በእጅና እግሯ ላይ ያሉት ተጨማሪ ጣቶች አንድ አንድ ቢሆኑም፣ ልጇ ግን በእግሩ ስድስት በእጁ አምስት ተጨማሪ ጣቶችን አካቶ ተወልዷል፡፡

የሕፃኑን ትርፍ ጣቶች በቀዶ ክምና ለማስወገድ 500 ሺሕ የን ወይም 76 ሺሕ 751 የአሜሪካ ዶላር የሚፈጅ ሲሆን፣ ወላጆቹ ይህንን መክፈል ባለመቻላቸው ዕርዳታ እየጠየቁ መሆኑን የዴይሊስታር ዘገባ ያሳያል፡፡