መቋጫ ያጣው የኦሎምፒያ መስቀል ፍላወር መንገድ

በአዲስ አበባ ከተማ በተለያዩ አካባቢዎች ከአንድ መቶ ያላነሱ የመንገድ ግንባታ ፕሮጀክቶች እየተካሄዱ ነው፡፡ አንዳንዶቹ ፕሮጀክቶች የማስፋፊያ አንዳንዶቹ ደግሞ አዳዲስ ፕሮጀክቶች ናቸው፡፡

ከፍተኛ ወጪ የሚወጣባቸው እነዚህ የመንገድ ፕሮጀክቶች በባለቤትነት የሚያሠራው የከተማዋ የመንገድ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤት ነው፡፡ በከተማዋ ውስጥ ያለውን የመንገድ ሽፋን ከፍ ለማድረግ እየተደረጉ ያሉ ጥረቶች የሚበረታቱ ቢሆንም፣ መንገዶች ወቅቱን ጠብቀው ባለመጠናቀቃቸው የሚያስከትሉትና እያስከተሉ ያሉት ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ቀውስ በግልጽ የሚታይ ነው፡፡ ግንባታን በጥራት ብቻ ሳይሆን በጊዜ የመጨረስ ልምዱ ከመሻሻል ይልቅ ብሶበታል ማለት ከሚቻልበት ደረጃ ተደርሷል፡፡

የእያንዳንዱ ፕሮጀክት የሥራ ሒደት ይፈተሽ ከተባለ አንዱም የመንገድ ሥራ ፕሮጀክት በተያዘለት የጊዜ ገደብ የተጠናቀቀ ነው ለማለት አይቻልም፡፡ አሁን በግንባታ ላይ ካሉት መንገዶች ቀደም ብለው ተጠናቀው ለትራፊክ ክፍት የሆኑትም ቢሆን፣ በተያዘላቸው የጊዜ ገደብ የተጠናቀቁ አይደሉም፡፡ አሁንም ይህ ችግር እየታየ ብቻ ሳይሆን ለፕሮጀክቱ መዘግየት የሚቀርቡ አቤቱዎቹ አወንታዊ ምላሽ እያገኙ ቀጥለዋል፡፡ ይህንን በግልጽ ለማሳየት በዕለታዊ እንቅስቃሴዎች የታዘብኩት ከዚህም በፊት በተደጋጋሚ ትችት የተነሳበትን የአንድ ፕሮጀክት ብቻ በምሳሌነት በማቅረብ ማሳየት ይቻላል፡፡ መንገዱ ከኦሎምፒያ ወደ መስቀል ፍላወር የሚወስደው መንገድ ፕሮጀክት ነው፡፡ መንገዱ ከፍተኛ የትራፊክ ፍሰት ከሚታይባቸው የከተማዋ መንገዶች መካከል አንዱ ነው፡፡

ይህ መንገድ በከተማዋ ከፍተኛ የቢዝነስ እንቅስቃሴ ወዳለባቸው የከተማዋ ክፍሎች ለመጓዝ ጥሩ አቋራጭ ሆኖ ሲያገለግል ቆይቷል፡፡ በዚሁ መንገድ መስመር ላይ ያለው የቢዝነስ እንቅስቃሴ ደግሞ ከመቼውም ጊዜ በላይ እያደገ መጥቷል፡፡ ለተለያዩ አገልግሎቶች የሚውሉ ሕንፃዎች ተገንብተዋል፡፡ የመንግሥትና የግል ተቋማት ቢሮዎችም ተበራክተዋል፡፡ በምሽት እንቅስቃሴዎች ከማያጣቸው የመዲናችን ሠፈሮች መካከልም አንዱ ከሆነ ሰነባብቷል፡፡ ከመንገዱ ግራና ቀኝ ካሉ የቢዝነስ ተቋማት ጀርባ ደግሞ በርካታ መኖሪያ ቤቶችም አሉ፡፡ በዚህ አካባቢ ያሉ በርካታ ነዋሪዎች ደግሞ በተሽከርካሪ የሚንቀሳቀሱ በመሆኑ፣ ይህ መንገድ የሚያስተናግደው የትራፊክ ፍሰት እንዲጨምር አድርጎታል፡፡

ለዚህም ነው ተስፋፍተው መሠራት አለባቸው ተብለው ከተመረጡ መንግዶች መካከል አንዱ የሆነው፡፡ ግንባታውን ለማካሄድ ባለሥልጣኑ ጨረታ አውጥቶ ለአሸናፊው ኩባንያ ሥራው ከተሰጠ ከሦስት ዓመታት በላይ ተቆጥረዋል፡፡ በወቅቱ በነበረ የግንባታ ስምምነት ግንባታው በአንድ ዓመት ይጠናቀቃል ተብሎ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ ይህ መንገድ ትኩረት ተሰጥቶት እየተሠራ ባለመሆኑና ያዝ ለቀቅ እያለ በመዝለቁ፣ በወቅቱ ማጠናቀቅ ሳይቻል ቀርቷል፡፡ ለመንገዱ ግንባታ መነሳት ያለባቸው ግንባታዎች ነበሩና በጥድፊያ ወሰን ለማስከበር ከመንገዱ ግራና ቀኝ ያሉት ቤቶች መፈራረስ ጀመሩ፡፡

በዚህ መንገድ ወቅቱን ጠብቆ ያለመጠናቀቅ የአካባቢውን ኅብረተሰብ ምሬት ላይ የሚጥለው ችግር የሚጀመረውም፣ ወሰን ለማስክበር ሲባል የተጀመረው ሥራ ጉራማይሌ መሆኑ ነበር፡፡ በወቅቱ የወሰን ማስከበሩ ሥራ ሲሠራ አንዳንዶች በጥድፊያ ሲነሱ፣ አንዳንዶቹ ደግሞ እጅግ ቆይተው እንዲፈርሱ መደረጉ በመንገዱ፣ የግንባታ ዘግይቶ ተጀምሯል፡፡ ይህ ደግሞ በመንገዱ በወቅቱ የማይጀመር ከሆነ አካባቢውን በጥድፊያ ማፍረስ ለምን አስፈለገ? የሚለውን ጥያቄ ያስነሳል፡፡

ሌላው የዚህ ፕሮጀክት አማራሪ ጉዳይ መንገዱ ተጀምሯል ተብሎ ቁፋሮ ከተጀመረ በኋላ፣ ምክንያቱ ባልታወቀ መንገድ መቋረጡ ነው፡፡ የተቆፈረው መንገድ የትራፊክ ፍሰቱን በማስተጓጎሉ የአካባቢውን ንግድ ተቋማት እንቅስቃሴ እንዲቆም አድርጓል፡፡ ነዋሪዎችም እንደልባቸው እንዳይንቀሳቀሱ በማድረግ አማሯል፡፡ ከወሰን ማስከበር ሥራው ባሻገር ግንባታው ለተለያዩ ኮንትራክተሮች መሰጠቱም የራሱ ችግር ነበረው፡፡ አዲሱ ኮንትራክተርም ቃል በገባው የጊዜ ገደብ ሊያጠናቀቅ አለመቻሉ በዚህ መንገድ የግንባታ ሥራ ላይ ያለው ክፍተት ጎልቶ እንዲወጣ አድርጓል፡፡

ለዚህች አጭር የመንገድ ፕሮጀክት ግንባታ ላይ በየጊዜው የሚሰጠው ሰበበብ ‹‹የእናቴ መቀነት አደናቀፈኝ›› የሚለውን አባባል ያስታውሳል፡፡ ለተሰጡት ሰበቦችም የተደረገ መፍትሔ ያለመኖሩ ደግሞ የመንገድ ፕሮጀክቱ ባለቤት አለው ወይ? ሊያስብል ይችላል፡፡

በዚህ ፕሮጀክት አለመጠናቀቅ ከጥቂት ወራት ወዲህ እየተሰጠ ያለው አንድ ሰበብ ደግሞ የበለጠ ያበሳጫል፡፡ መስቀል ፍላወር ይባል በነበረው ሆቴል አካባቢ ከአራት አቅጣጫ መንገዶችን የሚያስተሳስር ትልቅ አደባባይ ስትራክቸር ከተጠናቀቀ በኋላ፣ የአደባባዩን ሥራ ለማጠናቀቅ እንዲሁም ወደ ኦሎምፒያ የሚወስደውን መንገድ ግንባታ ለመጨረስ አልተቻለም፡፡ የመንገዱ አስፈላጊነት እየተወተወተ ባለበት ወቅት በዚህ አካባቢና በሌላው የመንገድ ክፍል ሥራው እንዲቆም ያደረገው ምክንያት፣ መስቀል ፍላወር አካባቢ አደባባዩ ውስጥ የገባ አንድ የኤሌክትሪክ ምሰሶ ያለመነሳት ነው፡፡

ይህ ምሰሶ ከአደባባዩ ግርጌ ቆሟል፡፡ ምሰሶው እንዳይወድቅ ዙሪያውን የሚደግፉ የመሬት ክፍል ቀርቶለት ለወጪ ወራጁ በግልጽ የሚታይ ሲሆን፣ ምሰሶውን ማስነሳት ባለመቻሉ ብቻ ግንባታው እንደተስተጓጎለ መስማት በራሱ አሳዛኝ ነው፡፡ በዚህ ሰበብ ግንባታው በመቆሙ ብቻ በየዕለቱ የግንባታውን ወጪ እያናረ ነው፡፡ ለዚህ መንገድ ግንባታ ወሰን ለማስክበር እንቅስቃሴ ከተጀመረ ከሦስት ዓመታት በላይ ቢሆንም፣ እስካሁን ምሰሶው ባለመነሳቱ ፕሮጀክቱ እየተጓዙ ይገኛሉ፡፡ ለዚህ ነው የዚህ መንገድ ፕሮጀክት ባለቤት አለው ወይ? የሚያስብለው፡፡ በአንድ ምሰሶ ሰበብም ሊጠናቀቅ የሚገባው ሌላው የመንገዱን ክፍል እንዳይንቀሳቀስ አድርጎታል፡፡ መቼም ሰበብ ለመደርደር ካልሆነ በቀር አንድ ምሰሶ ያለመነሳት ችግር ብቻ ተደርጎም አይወሰድም፡፡ የኤሌክትሪክ መስመር ተሸካሚ ምሰሶን በቀላሉ ማንሳት እንደሚቻል ለማወቅ የግድ ባለሙያ መሆን አይጠይቅም፡፡ ምሰሶውን አንስቶ ወደ አንድ ጥግ ማድረግ ይቻል ነበር፡፡ ከተፈለገም መስመሩ ወደ መሬት በማውረድ ቀብሮ ማሳለፍ ይቻል እንደነበር ባለሙያዎች ሲናገሩም ሰምቻለሁ፡፡ ለአንድ መንገድ ፕሮጀክት እንቅፋት እየሆነ ያለውን ምሰሶ አንስቶ የኤሌክትሪክ መስመሩን ለማስተካከል ከአንድና ከሁለት ሰዓታት በላይ የሚፈጅ አይደለም፡፡ ነገሩ የዚህን ያህል ቀላል ከሆነ የመንገዱ ባለቤት የአገልግሎት አሰጣጥ ወይም ውሳኔ ሰጪነት ልክ እንደምሰሶው አንድ ቦታ ቆሞ የቀረ አስመስሎታል፡፡ በሚሊዮኖች የሚገመት ገንዘብ እየፈሰሰበት ያለውን ፕሮጀክት እንዲህ ባሉ ተልካሻ ምክንያቶች ማስተጓጎል ከመንገዱ ግንባታ እንጠቀማለን ብለው ቢዝነሳቸውን ገለው በተስፋ ሲጠባበቁ የነበሩ የንግድ ድርጅቶችን ሲያበሳጭ ቆይቷል፡፡ በየዕለቱ ባልተመቻቸ መንገድ እንዲንቀሳቀሱ የተፈረደባቸው የአካባቢው ነዋሪዎች አሁንም የመፍትሔ ያለ ሲሉ መስማትም ያሳዝናል፡፡   

ከዚህ በኋላም ይህ ምሰሶ ተነስቶ መቼ ሥራው ይጠናቀቃል? የሚለው ጥያቄ አወንታዊ መልስ ላይሰጠው ይችላል የሚል ግምት አሳድሯል፡፡ ግምቱና ሥጋቱ ወደ እውነት የሚጠጋ መሆኑን የምንገነዘበው ደግሞ የኮንስትራክሽን ሥራ ክረምት ላይ ለማከናወን የሚከብድ መሆኑ ነው፡፡ ልብ በሉ፡፡ ከዓመታት  በፊት ያውም ግንባታው ከመጀመሩ አስቀድሞ መነሳት የነበረበት አንዱ ሰሚ አግኝቶ ቢነሳ እንኳን፣ ከአንድ ወር በኋላ ክረምት ስለሚገባ በክረምቱ ተሳቦ ሥራው ይህንንም ክረምት ይሸጋገራል ማለት ነው፡፡  እንዲህ ዓይነት ሰበብ ደግሞ የለመድነው ስለሆነ አይደረግም አይባልም፡፡ ግን ከልብ ከታሰበበት ክረምት ሳይገባ ሥራውን ማጠናቀቅ ይቻል ነበር፡፡ በዚህ ፕሮጀክት ሥራ ላይ ዛሬውኑ ዕርምጃ ሊወሰድ ይገባል፡፡ እስከዛሬ የተወሰደው ጊዜ ከበቂ በላይ በመሆኑ ሰበቡ ተወግዶ መንገዱን ክረምቱ ከመግባቱ በፊት እንዲጠናቀቅ ማድረግ ይገባል፡፡  

በዚህ ፕሮጀክት መዘግየት እየጠየቀ ያለው ተጨማሪ ወጪም ለምን ይወጣል? እስካሁንም ለዚህ ፕሮጀክት ታስቦ የነበረው ወጪና መንገዱ ሲጠናቀቅ ጨረሰ የሚባለውን የገንዘብ መጠን ስንሰማ፣ ያላግባብ የተጨመረው ወጪ በቀላሉ ሊስተካከሉ በሚችሉ ነገሮች መሆኑን እንገነዘባለን፡፡ ስለዚህ መጀመር ብቻ ሳይሆን በወቅቱ ማጠናቀቅ ይለመድ፡፡ የተገልጋዩ ሕዝብ እሮሮ ይሰማ፡፡ እንዲህ ባለው አሳማኝ ያልሆነ ምክንያት የሚስተጓጎሉ መንገዶች መኖራቸው ልብ ሊባልም ይገባል፡፡